Adults In The Room by Yanis Varoufakis

KLUCZOWY ODSTRASZACZ: DŁUG GRECKI W POSIADANIU EBC

Strategia odstraszania zamknięcia banków jaką dyskutowaliśmy w czerwcu - oparta na Pięcio-Zębnej Strategii przeze mnie zaprezentowanej na naszym pierwszym spotkaniu z zespołem ekonomistów Alexisa w maju 2013, z kolei opartej na wstępnym dokumencie który zaprezentowałem w czerwcu 2012 - opierała się na prawnym sporze między Mario Draghim z EBC i Jensie Weidmannie z Bundesbanku. Draghi obiecał kupować olbrzymie ilości obligacji rządowych od chyboczących się gospodarek europejskich w celu utrzymania strefy euro. Bundesbank pozwał go za to do sądu, powołując się na złamanie konstytucji EBC. W lutym 2014 niemieckie sądy przekazały sprawę Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości, który wydał wyrok na korzyść Draghiego, ale który zawierał zastrzeżenia - zastrzeżenia które wg mojej analizy dawały przyszłemu rządowi Syrizy do ręki poważny argument. Jak ja je rozumiałem Draghi mógł kontynuować zakupy długu rządowego pod warunkiem ochrony EBC przed jakimkolwiek odpisem wartości długu będącego w posiadaniu EBC. Do niego zaliczały się tak zwane bony SMP: greckie obligacje rządowe zakupione od prywatnych inwestorów w ramach czegoś co EBC nazwał Rynkowym Programem Papierów Wartościowych [Securities Market Programme].

Suma jaką państwo greckie ciągle było winne EBC w formie tych zaległych bonów zbliżała się do $33 miliardów. Z perspektywy Grecji było to mnóstwo pieniędzy, szczególnie biorąc pod uwagę że płatność $6.6 miliarda nadchodziła w czerwcu i sierpniu 2015. Ale z punktu widzenia EBC była ona finansowo nieznacząca w porównaniu do jednego tryliona euro albo więcej który EBC planował wyemitować. Mimo wszystko, tych kilka miliardów greckiego długu do spłaty dla EBC miało prawnie doniosłą wagę: każdy strzyżenie tej kwoty albo opóźnienie spłaty wystawiłoby Draghiego i EBC na wyzwania sądowe ze strony Bundesbanku i Niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego, podważając wiarygodność jego całego programu skupu długu i doprowadzając do sporu z Kanclerz Merkel, która nigdy nie przeciwstawiłaby się zarówno Bundesbankowi i Niemieckiemu Trybunałowi Konstytucyjnemu jednocześnie. Stawiając czoła ich połączonym siłom, Draghi z pewnością musiałby mocno ograniczyć swoją niezależność, i w rezultacie podważyć zaufanie rynków w swoją magiczną obietnicę do ‘zrobienia co konieczne’ dla uratowania euro - jedyną rzecz powstrzymującą upadek waluty.

‘Mario Draghi zamierza uruchomić główny program zakupu długu w marcu 2015, bez niego euro jest ugotowane,’ powiedziałem. ‘Ostatnią rzeczą jaką potrzebuje jest cokolwiek co mu w tym przeszkodzi.’(5) Więc rząd Syrizy musi go poinformować że chce się dogadać z UE, EBC i MFW z korzyścią dla wszystkich i w tym celu jest gotowa iść na ustępstwa. Ale musi też poinformować, dyskretnie ale stanowczo, że jeśli Draghi zamknie greckie banki w reakcji na zwycięstwo Syrizy, ta uzna to za casus belli i natychmiast przyjmie ustawę o opóźnieniu spłaty obligacji rządu greckiego w posiadaniu EBC o, powiedzmy, dwie dekady. Nie miałem wątpliwości że wczesne poinformowanie przez rząd Syrizy o jej intencji odwetowego strzyżenia greckich bonów SMP trzymanych przez EBC odstraszy EBC od zamknięcia banków.

‘Draghi jest zbyt mądrym bankierem centralnym by podejmować takie ryzyko tylko po to, by Berlin mógł się nad wami pastwić,’ powiedziałem Alexisowi. ‘Oczywiście, z drugiej strony, jeżeli go nie przekonacie że nie żartujecie ze strzyżeniem tych bonów SMP, nie będzie miał powodu by zrazić do siebie Berlin i odmówić jego prośbie złamania was przy pomocy wymuszonych wakacji bankowych.’

Tak jak w 2012, tak znowu tego wieczora w mieszkaniu Alexisa, trudziłem się nad przekazaniem jednej podstawowej rzeczy: w tej i w każdej innej przez nich negocjowanej kwestii, Syriza nie może sobie pozwolić na blefowanie. Nawet jeżeli Draghi zamknie banki, rząd Alexisa musi być przygotowany na podtrzymywanie życia gospodarczego przez kilka tygodni. Jeżeli na przekór wszystkiemu się utrzyma - sygnalizując Berlinowi i Frankfurtowi że, chociaż wolałby godne porozumienie, mimo wszystko wybierze kosztowny i niechciany Grexit ponad koszmar kapitulacji w kajdanach długu - wtedy rozpoczną się prawdziwe negocjacje.

Czy są gotowi walczyć w tej bitwie do końca?

Pappas prawie się obraził że pytam. Alexis, bardziej chłodny, powiedział z cieniem rezygnacji, ‘Nie mamy wyboru.’ Dragasakis nic nie powiedział.

Konieczne było przygotowanie planu na kupienie sobie niezbędnego czasu, powiedziałem im, sposobu na przetrwanie tych kilku tygodni tak żeby nie musieli wybierać między Grexitem i kapitulacją w tym samym momencie kiedy bankomaty przestaną działać. Który również dałby szansę Merkel i Draghiemu wstrzymać się od boju kiedy stanie się jasne że Syriza nie żartuje. By to osiągnąć, potrzebowali systemu płatniczego gotowego do uruchomienia w momencie kiedy banki zostaną zamknięte.

(5) Moje informacje że czołowi przedstawiciele EBC martwili się efektami strzyżenia bonów greckiego rządu w posiadaniu EBC na ich swobodę w uruchomieniu w marcu 2015 programu luzowania ilościowego na dużą skalę pochodziły ze źródła wysoko w hierarchii EBC. Ostatnio, w czerwcu 2016, ta poufna informacja została potwierdzona w informacji prasowej Niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego (Bundesverfassungsgericht) dotyczącej interpretacji decyzji Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na temat długu zakupionego przez EBC, w szczególności tak zwanego programu operacji otwartego rynku który Draghi uruchomił jako strojenie instrumentów przed głównym koncertem luzowania ilościowego. W niej niemieccy sędziowie wydali wyrok że ‘chociaż Europejski Trybunał Sprawiedliwości uważa tą decyzję za dozwoloną nawet bez dalszego uszczegółowienia, jej przeprowadzenie musi wypełnić *dodatkowe warunki* po to by program zakupów nie łamał prawa unijnego’ [dodano wyróżnienie]. Jakie warunki? Jeden z nich był taki, że wszystkie zakupy rządowego długu, prawdopodobnie również te z przeszłości, ‘nie naruszają w wyraźny sposób zakazu finansowania budżetów’. Jak Draghi osobiście mi powiedział, każde opóźnione wykupienie obligacji posiadanych przez EBC byłoby uważane za ‘finansowanie budżetu’, i dało w ten sposób niemieckiemu trybunałowi konstytucyjnemu pretekst do zakazania EBC fundamentalnego programu zakupu długów. Co więcej, niemieccy sędziowie również stwierdzili ze ‘zakupione obligacje tylko wyjątkowo’ mogą być ‘przetrzymywane aż do momentu zapadalności’. Gdyby rząd Grecji przyjął ustawę o przedłużeniu wykupu o dwie dekady po terminie zapadalności (jak proponowałem), Draghi i EBC zdarli by z Niemieckim Trybunałem Konstytucyjnym. Nawet gdyby ten nie podjął kroków przeciwko Draghiemu po takim ruchu ze strony greckiego rządu, rynki by wpadły w panikę, interpretując działania greckiego rządu jako znaczące podniesienie prawdopodobieństwa przerwania zakupów długu przez EBC. Zobacz Informację Prasową Bundesverfassungsgericht nr 34/2016, 21 czerwca 2016, ‘Odrzucenie Skargi konstytucyjnej i procedur Organstreit przeciwko programowi OMT Europejskiego Banku Centralnego’ http://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/EN/2016/bvg16-034.html, dostęp 11 listopada 2016.