Adults In The Room by Yanis Varoufakis

poprzednia następna

CZĘŚĆ PIERWSZA 31. OFERTA

Oferta nadeszła z tak zwanego całkowitego nienacka. Około północy w mieszkaniu Alexisa dyskusja zeszła z odstraszania i równoległego systemu płatniczego na praktyczne tematy polityczne. Alexis poinstruował mnie o dużych szansach na przedterminowe wybory. Do końca kadencji rządu zostały jeszcze ponad dwa lata, ale wątpliwe było trwanie rządu po marcu 2015, kiedy kończyła się pięcioletnia kadencja prezydenta republiki. Parlament zostanie automatycznie rozwiązany i ogłoszone wybory, chyba że Premier Samaras zdoła sklecić wzmocnioną większość parlamentarną wokół wybranego kandydata na prezydenta.(7) Wtedy Alexis przedstawił swoją ofertę, w sposób stonowany i pod czujnym okiem Dragasakisa.

‘Jeżeli wygramy, a nie ma wątpliwości że tak się stanie, chcemy żebyś został ministrem finansów.’

Przez całą podróż z Austin do Aten powtarzałem sobie dokładnie treść mojej hipotetycznej odmowy – z tym że spodziewałem się otrzymać zupełnie inną propozycję od faktycznie złożonej, tą głównego negocjatora podlegającego ministrowi finansów Dragasakisowi. Ale teraz Alexis proponował połączyć te dwie role i uczynić mnie odpowiedzialnym za obie.

Aby zyskać na czasie, szczerze zmieszany, zwróciłem się do Dragasakisa. ‘Ale sądziłem że to ty obejmiesz tekę ministra finansów.’

Alexis się włączył by wyjaśnić: ‘Dragasakis będzie wicepremierem nadzorującym trzy resorty gospodarcze,’ miał na myśli Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Gospodarki i nowe Ministerstwo Odbudowy Przemysłu.(8)

To wszystko zmieniało. Proponowana struktura gabinetu była rozsądna. Jedynym pretekstem do odrzucenia oferty Alexisa pozostawały moje wątpliwości co do osoby Dragasakisa, jego intencji, kalibru i charakteru. Było niezręczne, delikatnie mówiąc, wyciąganie tego na wierzch i rozważanie z nimi w bezpośredniej rozmowie. Dlatego podniosłem inną pryncypialną kwestę.

‘Jak wiecie,’ zacząłem, ‘z dużą rezerwą podchodzę do Programu z Salonik. W rzeczy samej mam dla niego niewiele poważania i, ponieważ został przedstawiony jako wasze ekonomiczne zobowiązania wobec Greków, nie widzę możliwości bym, szczerze mówiąc, jako minister finansów wziął na siebie odpowiedzialność za wprowadzenie go w życie.

Jak można się było spodziewać, Pappas w tym momencie wskazał że Program z Salonik nie jest dla mnie wiążący. ‘Nawet nie jesteś członkiem Syrizy,’ zauważył.

‘Ale czy nie muszę wstąpić do partii skoro mam zostać ministrem finansów?’ zapytałem.

Alexis wtrącił się z wystudiowaną odpowiedzią: ‘Nie, w żadnym wypadku. Nie chcę byś został członkiem Syrizy. Lepiej żeby cię nie przytłaczało nasze kolektywne szukanie zawiłych kompromisów.’

W mojej głowie odezwały się dzwonki alarmowe. Argument Alexisa był rozsądny ale nosił w sobie potężne ryzyko. Z jednej strony, pozostawałem jedną nogą poza Syrizą, partią której niezdarną politykę gospodarczą krytykowałem przez lata, co zostawiało mi pewien stopień cennej swobody i pozwalało Alexisowi zwalić winę za moje decyzje niezgodne z linią partii na fakt że nie jestem jej członkiem. Jednocześnie, te winy mogły wrócić lotem bumerangu i uderzyć we mnie na każde skinienie palca Alexia albo Dragasakisa, wystawiając mnie na animozje ze strony partii której poparcia tak bardzo będę potrzebował podczas walki z trójką i grecką oligarchią. Także o tym zmartwieniu niezręcznie mi było przed nimi otwarcie mówić.

Narastała presja na podjęcie decyzji, ale jedno musiałem wiedzieć na pewno: czy naprawdę zgadzaliśmy się zarówno co do celów jak i środków? Jeżeli nie, moje życie pozostanie błogo nieskomplikowane.

‘Zobaczmy czy zgadzamy się w sprawach fundamentalnych zanim przedyskutujemy moją rolę w rządzie Syrizy,’ powiedziałem.

Moją intencją było przetestowanie na nich najaktualniejszej, niezmiennej, jednoznacznej wersji Pięcio-Zębnej Strategii którą zaproponowałem Alexisowi w 2012, zanim jej bez ogródek nie wyrzucono.(9)

(7) Prezydent Republiki Greckiej jest wybierany przez parlament. Trzy głosowania są dozwolone. W pierwszym na zwycięskiego kandydata musi zagłosować minimum 200 z 300 członków parlamentu. Jeżeli żaden kandydat nie zgromadzi większości dwóch-trzecich, odbywa się drugie głosowanie wg tych samych zasad. Jeżeli ponownie żaden kandydat nie wygra, wtedy ma miejsce trzecie głosowanie w którym wymagana liczba głosów zmniejsza się do 180. Jeżeli żaden kandydat nie otrzyma 180 głosów, parlament jest automatycznie rozwiązywany i następny parlament wybiera prezydenta zwykłą większością (151 głosów z 300). W grudniu 2014 rząd Samarasa mógł liczyć tylko na 153 głosy i musiał zdobyć poparcie mniejszej centro-Lewicowej partii plus kilku niezależnych dla osiągnięcia 180 głosów.

(8) Ministerstwo Gospodarki zawiera handel, przemysł, żeglugę morską, turystykę i kluczową tekę zarządzania funduszami strukturalnymi z UE. Nowe Ministerstwo Odbudowy Przemysłu zawierać miało roboty publiczne, energię i środowisko.

(9) Kiedy zapytałem Alexisa prywatnie dlaczego Syriza wyrzuciła moją Pięcio-Zębną Strategie i spuściła po niej wodę, jego mistrzowska odpowiedź brzmiała, że partia jeszcze nie dorosła do tej strategii. Powiedział że kierownictwu w czerwcu 2012 brakowało determinacji do wygrania wyborów i przyznał że nie byli gotowi do rządzenia.