Adults In The Room by Yanis Varoufakis

poprzednia następna

CZĘŚĆ PIERWSZA 33. TAK CZY NIE?

Nadeszła chwila prawdy. Przede mną leżała oferta którą mogłem odrzucić. Ryzyko jakie za sobą pociągało jej przyjecie było wysokie i oczywiste. Chociaż lubiłem Alexisa i chciałem mu wierzyć, wydarzenia z 2012 i, ostatnio, jego luźne podejście do naszej umowy z Kamiennego Okrętu o większym zaangażowaniu mojej osoby w kształtowanie Programu z Salonik Syrizy były wystarczającymi powodami do bycia sceptycznym. I jak Danae to oceniła po moim późniejszym powrocie do Austin, można było ze mnie korzystać, bo nie byłem niezbędny: ‘Jeżeli uda ci się zdobyć przyzwoita umowę, będą się tym chwalić. Jeżeli nie, zwalą winę na ciebie.’

Jako niezwiązany ani z Syrizą ani z establishmentem, byłem idealnym celem skupiającym na sobie ciosy i strzały trójki, krajowego establishmentu, członków i sympatyków Syrizy, i odbijającym je od Alexisa i jego kręgu. Nie przeszkadzała mi rola celu; jest ona udziałem wszystkich ministrów finansów chroniących swoich premierów i gabinety. Gra była warta świeczki, ale tylko wtedy gdy nasze przymierze było trwałe i każdy czuł że jest to walka którą się rozpoczyna tylko będąc gotowym walczyć do końca. Ja byłem, a oni? Za mało wiedziałem by móc odpowiedzieć na to pytanie.

Równocześnie męczył mnie dylemat etyczny. Czy ja miałem prawo odrzucić ofertę Alexisa? Oto przyszły premier oferuje mi możność potwierdzenia czynem moich słów – negocjowania zgodnie z moją strategią i wdrożenia programu gospodarczego który promowałem od czasu zamknięcia Grecji w jej niecodziennym więzieniu. Definicja dobrego życia wg Sokratesa to nie żałowanie niczego na łożu śmierci. Jak będę się czuł na starość, wspominając moment w którym odrzuciłem taką okazję?

Gdybym tylko mógł pomówić o tym z Danae, myślałem sobie. Ale dzieliły nas tysiące kilometrów, i po takim maratonie w mieszkaniu Alexisa, decyzję musiałem podjąć już, zwlekanie nie było opcją. Więc zadecydowałem. Ale jeszcze musiałem postawić ostatni warunek: najpierw zdobędę mandat wyborców i dostanę się do parlamentu. Nie byłem gotowy na bycie kolejnym poza-parlamentarnym ministrem jak Stournaras i jego następca.(11)

‘Ale Yanis, ty nigdy wcześniej nie startowałeś w wyborach,’ Alexis sprzeciwił się. ‘Nie masz żadnego sztabu wyborczego, wybory szybko się zbliżają, a ty sobie mieszkasz w Teksasie!’

Pappas zaproponował kompromisowe wyjście: mogłem wystartować z jednego z miejsc zarezerwowanych dla lidera partii.(12) Alexis z kolei zasugerował umieszczenie mnie na niskiej pozycji na liście na miejscu ‘honorowym’, które nie gwarantowało mandatu ale które reklamowało szacunek Syrizy do mojej osoby.

Byłem niewzruszony. ‘To na nic. Albo ludzie mnie wybiorą bezpośrednio, bez pomocy kierownictwa, albo pozostanę na uboczu.’ Nie była to sprawa honoru. ‘Jeżeli mam w Eurogrupie stawić czoła Wolfgangowi Schäuble, staremu lisowi który od dekad cieszy się poparciem obywateli, potrzebuję się tam pojawić z tysiącami popierającymi również mnie. Inaczej będzie mi brakować koniecznego umocowania.’

‘Ale co będzie jeśli cię nie wybiorą?’ nalegał Alexis.

‘Będzie to oznaczało że ludzie nie życzą sobie mojej reprezentacji w Eurogrupie. Proste! Nie trawię idei technokratów negocjujących traktaty gospodarcze w imieniu ciemnego ludu i to jest poza dyskusją.’

‘Z jakiego okręgu wyborczego chcesz startować?’ zapytał Dragasakis.

‘Wielkie Ateny są okręgiem w którym głosowałem całe moje życie, więc wystartuję w Wielkich Atenach’. Była to dla mnie oczywista odpowiedź.

‘Wielkie Ateny są brutalne, Yanis. Jesteś pewien?’ zapytał Alexis.

‘Niech sobie będą,’ odpowiedziałem.

W większości okręgów wyborczych Grecji wybieranych jest więcej niż jeden parlamentarzysta. Wielkie Ateny są największym okręgiem wyborczym w kraju, liczącym ponad 1.5 miliona wyborców, w którym wybiera się 44 z 300 członków parlamentu. Byłem w pełni świadomy że był to również okręg Pappasa i Dragasakisa.(13)

Widząc moją determinację, Pappas włączył się pozytywnie: ‘Na pewno go wybiorą,’ powiedział, kończąc w ten sposób dyskusję ale nie moje paranoje.

To że nie chcieli bym przystępował do Syrizy miało sens. Ale że nie chcieli mnie także w parlamencie było w sumie bardziej niepokojące jako że uprawdopodobniało możliwość że moja użyteczność dla Alexisa była odwrotnie proporcjonalna do mojej politycznej autonomii wśród wyborców. Jednak, mogło równie dobrze być tak że Alexis po prostu się martwił czy dam sobie radę z kampanią wyborczą. Ta myśl oraz przymierze jakie właśnie zawarliśmy uniemożliwiały mi odrzucenie oferty, pomimo morza wątpliwości.

Kiedy szliśmy w stronę drzwi, Alexis przytomnie zauważył ‘Będziesz potrzebował zespołu przygotowującego nas na wypadek opuszczenia strefy euro. Zacznij już nad tym pracować.’

‘Biorę się do roboty, Alexi,’ odpowiedziałem. Tak narodził się plan znany pod nazwą Planu X – do aktywowania tylko na wypadek i już po uruchomieniu przez Berlin i EBC ich Planu Z zrzucającego Grecję w przepaść Grexitu.(14) ‘Ale bądź świadomy, Alexi,’ dodałem. ‘że najlepszym i jedynym sposobem zapewnienia nam, długoterminowo, miejsca w strefie euro jest zalanie wierzycieli naszym umiarkowaniem przy jednoczesnym okazywaniu niezachwianej determinacji do uruchomienia naszej strategii odstraszania jeżeli spróbują nas złamać.’

Alexis przytaknął na zgodę. Dragasakis, wyglądając na bardzo zmęczonego, uśmiechnął się słabo i poprosił bym go o wszystkim informował. Obiecałem mu że tak będzie.

(11) Inaczej niż w Wlk.Brytanii, gdzie ministrowie muszą być członkami parlamentu, premier w Grecji może wyznaczyć poza-parlamentarnych ministrów, pod warunkiem że wygra w parlamencie głosowanie nad wotum zaufania dla rządu.

(12) Grecki kodeks wyborczy dopuszcza wybór niewielkiej liczby parlamentarzystów z uporządkowanej listy partyjnej. Jeżeli Syriza, na przykład, wygra cztery takie miejsca, wtedy czterech pierwszych kandydatów z listy partyjnej Syrizy wejdzie do parlamentu. Liczba miejsc przypadających na partię zależy od procentu zdobytych głosów w całym kraju.

(13) Wyborcy najpierw wybierają swoją partię przez pobranie karty do głosowania danej partii a potem zaznaczają na niej kandydatów których chcą widzieć w parlamencie.

(14) Plan Z, plan trójki na wystrzelenie Grecji poza strefę euro i ograniczanie reperkusji po Grexicie, został napisany w EBC ale we współpracy z niemieckim rządem i Komisją Europejską. Bardzo nieliczni urzędnicy opracowywali go w tajemnicy. Więcej u Petera Spiegela z Financial Times, ‘W środku Planu Z EBC’ 14 maja 2014. https://www.ft.com/content/0ac1306e-d508-11e3-9187-00144feabdc0