Adults In The Room by Yanis Varoufakis

poprzednia następna

CZĘŚĆ TRZECIA 3. RUCH WOLFGANGA

Trzymając się blisko przyjaciół ale jeszcze bliżej wrogów, zaaranżowałem wizytę u Wolfganga, wraz z Theocarakisem i Chouliarakisem, w biurze niemieckiej delegacji w Brukseli na godzinę przed rozpoczęciem Eurogrupy.(4) Przyjął nas z dwoma zastępcami u swego boku. Ominąwszy zwyczajowe wstępy, od razu przeszedł do rzeczy. ‘Słuchaj,’ powiedział, ‘robisz błąd wierząc w cokolwiek co ci mówi komisja. Co oni ci mogą zaoferować? Oni bez przerwy gadają i gadają ale to tylko gadanina. Nie zwracaj na nich uwagi.’

Dotychczasowe wydarzenia mówiły że miał rację. Jednak nie spodziewałem się, a co zaraz wyszło na jaw, że jego rada zignorowania Komisji Europejskiej ma zastosowanie również do jego własnej pani kanclerz. ‘Wiem że wasz premier ciągle się z nią spotyka,’ powiedział. Nakręcał się coraz bardziej i zapytał, ‘Dlaczego on z nią ciągle gada? Po co? Czego on od niej oczekuje? Ona nic mu nie może dać!’ Prawdopodobnie wyczuł że jego uwagi robią się niestosowne i zrobił krok w tył: ‘Bardzo mnie ucieszyło że wasz premier wspomniał o możliwości referendum ponieważ byłoby to fantastyczne! Ale musicie bardzo uważać. Musicie jednoznacznie wytłumaczyć swoim obywatelom – bez żadnych niedomówień – przed jakim stoją wyborem. Sondaże wskazują że chcecie euro. Musicie powiedzieć obywatelom że jeśli chcą euro muszą się zgodzić na MoU. Jeśli nie chcą MoU nie ma sprawy, wasza wola. Róbta co chceta.’

Zaripostowałem że członkostwa w strefie euro nie można uzależniać od zgody na beznadziejną politykę która członkostwo kraju w tejże strefie czyni niemożliwym.

Od razu odrzucił mój argument: ‘MoU, MoU takie jakie jest, bez żadnych zmian. Albo drachma. Musicie przyjąć MoU jeśli chcecie euro. Jeśli nie chcecie euro, to inna rozmowa. Grecy musza odpowiedzieć na to pytanie. Dlatego z radością usłyszałem że wasz premier mówi o referendum. Powinniście doprowadzić do takiego referendum. I, wiesz, jeśli Grecy potrzebują sześciu miesięcy by się zdecydować czego chcą, nie ma sprawy. Będziemy was przez te sześć miesięcy całkowicie finansować.’

No i miałem to czarno na białym. Cała gadanina o stosowaniu się EBC do przepisów odcinających nas od gotówki była ściemą. Jeśli by zechcieli, dla celów politycznych ‘całkowicie’ by pokryli zobowiązania kredytowe Grecji. I nie tylko przez dwa albo trzy tygodnie o jakie prosiliśmy ale przez całych sześć miesięcy – co się sumowało do €11 miliardów!

‘Ale Wolfgang,’ odpowiedziałem, choć w głowie mi się kręciło od jego słów, ‘jako odpowiedzialni liderzy i Europejczycy, powinniśmy zapobiec Grexitowi i zaoferować naszym ludziom jasną wizję przyzwoitego życia w ramach strefy euro. Naciskanie by dokonali wyboru między katastrofalną polityką fiskalną w strefie euro i katastrofalnym wyjściem ze strefy niegodne jest oświeconego politycznego przywództwa. Nie rozumiesz że problem z MoU jest taki, że nie oferuje żadnej nadziei na znośną przyszłość?’

Oczywiście że on to rozumie, przyznał. ‘MoU to dla was nic dobrego. Nie pozwoli wam stanąć na nogi. Blokuje wzrost. Dlatego potrzebujecie referendum. By nikt nie miał wątpliwości.’

Zaszokowany łatwością z jaką on wydawał się dążyć do dezintegracji strefy euro, powiedziałem, ‘Zapomnijmy na chwilę o Grecji, naprawdę uważasz że opanujecie demoniczne siły jakie uwolni Grexit? To czyste szaleństwo. Nikt nad tym nie zapanuje. To będzie pomyłka na historyczną skalę.’

‘Nie musicie nazywać tego Grexitem,’ odpowiedział Wolfgang. ‘Pomyślcie o tym jak o przerwie. Ja to widzę tak, wychodzicie na chwilę, szybko zdrowiejecie, znowu odzyskujecie konkurencyjność przez dewaluację. A potem, mniej więcej po roku, kiedy już odzyskacie większość utraconej konkurencyjności, możecie wrócić.’

Ledwo wiedziałem od czego zacząć. ‘Wolfgang, nie mogę zgodzić się na rezygnację Grecji z waluty której najwidoczniej nie powinna była przyjmować. Nowa waluta od razu zostanie zdewaluowana, a przygotowanie jej zajmuje do roku, więc to tak jakby ogłaszać dewaluację z rocznym wyprzedzeniem. Krótko i średniookresowy koszt byłby ogromny. Chociaż mniej się obawiam tego kosztu niż kosztów bezterminowego pozostania w strefie euro na niszczących warunkach MoU, upieram się że stawianie nas przed dylematem MoU-albo-drachma jest niezgodne z interesem Europy. Nawet jeśli nie dbasz o Grecję, Grexit – albo przerwa dla Grecji czy też jak to tam opakujesz – rozwieje aurę nieuchronności waluty euro. To od razu mocno uderzy we Włochy i Hiszpanię, a potem wstrząsy wtórne odczują w Paryżu. I Mario Draghi nic tu nie pomoże nawet gdyby wydrukował piramidy euro. Unia monetarna rozejdzie się we szwach rozciągana przez siły jakich nie jesteś w stanie kontrolować.’

Wolfgang był odmiennego zdania, ale dziwacznie wyraził je przez pogląd wspólny nam obu. ‘W Eurogrupie ty jedyny chyba rozumiesz że strefa euro nie może przetrwać,’ powiedział. ‘Strefa euro jest źle zaprojektowana. Powinniśmy się zjednoczyć politycznie, nie ma co do tego wątpliwości.’

‘Zawsze wiedziałem że jesteś zadeklarowanym federalistą,’ wtrąciłem się. ‘Pamiętam twój spór z kolegami jeszcze w latach 1990-tych. Jestem pewien że pani Merkel nie dostrzegała tak dobrze jak ty wagi politycznej struktury federalnej towarzyszącej unii monetarnej.’

Na moment mu to pochlebiło. ‘Także Francuzi,’ dodał. ‘Oni też mi się sprzeciwiali.’

‘Wiem,’ powiedziałem. ‘Chcieli korzystać z waszej Marki Niemieckiej ale bez rezygnacji z niezależności!’

Wolfgang serdecznie potwierdził. ‘Tak, tak jest istotnie. Ale ja się na to nie zgadzam. Tak więc,’ ciągnął dalej, ‘jedynym sposobem na utrzymanie wszystkiego razem, jedynym moim sposobem trzymania wszystkiego w garści, jest większa dyscyplina. Każdy kto chce euro musi pogodzić się z dyscypliną. A po Grexicie zdyscyplinowana strefa euro wzmocni się niepomiernie.’

Kątem oka dostrzegłem że Chouliarakis blednie. Theocarakis, z drugiej strony, wyglądał na poruszonego ale niezaskoczonego ministrem finansów Niemiec który dawał po garach. Próbując ponownie powiedziałem, ‘Nie będziesz w stanie kontrolować chaotycznego procesu rozpoczętego przez Grexit. Zapomnij o tymczasowej przerwie. Kiedy powstanie pierwsza wyrwa, nie zalepisz jej i popłynie cały strumień. Planujesz dynamikę której nie będziesz w stanie kontrolować.’

‘Tutaj się z tobą nie zgadzam,’ odparł, kręcąc głową i patrząc w podłogę. ‘Po waszym wyjściu możemy chronić euro znacznie lepiej, z naszą ogromną pomocą, a potem możecie wrócić.’

Debatowanie z jego wiarą we własne siły zdolne opanować nieokiełznane siły natury nie miało sensu, ale kiedy minister finansów Niemiec oferuje twojemu sponiewieranemu krajowi ‘ogromną pomoc’, psim obowiązkiem ministra finansów jest poproszenie o szczegóły. Więc go zapytałem ‘OK, w twoim zwrocie “ogromna pomoc”, co oznacza “ogromna”? Przy okazji, czy ty poinformowałeś o tym panią kanclerz?’

Wpatrywał się we mnie intensywnie i ze znaczącym uśmiechem powiedział, ‘Jeśli odpowiem na to pytanie a ty polecisz do dziennikarzy, zabiję cię własnymi rękami!’

‘Wolfgang,’ powiedziałem, ‘czy ja donosiłem prasie o czymkolwiek o czym rozmawiamy na naszych spotkaniach? Wy tak, ale, jak wiesz, ja nie!’

Zaśmiał się i powiedział, ‘Tak, masz rację, masz rację. Kanclerz wie i niedługo przekonam ją że to dobry pomysł.’

Jak podejrzewałem, kanclerz wiedziała o planach Wolfganga ale ich nie zatwierdziła. Było to uderzające: pod jednym względem ja i on jechaliśmy na tym samym wózku. Nie zgadzaliśmy się w niczym, łącznie z Grexitem, ale jedno mieliśmy wspólne: byliśmy przywódcami którzy grzęzną.

‘Z tego co tu słyszę,’ badałem, ‘nie jesteś uprawniony do prowadzenia ze mną takich dyskusji.’

‘Tak, żebyśmy mogli tak rozmawiać ty potrzebujesz mandatu od swojego premiera a ja potrzebuję mandatu od pani kanclerz.’

‘OK,’ powiedziałem. ‘Później do ciebie zadzwonię.’ Wymieniliśmy numery telefonów i ustaliliśmy później wrócić do tematu.

Tymczasem, musieliśmy iść na Eurogrupę. Już na spotkaniu napisałem SMS do Alexisa z rewelacjami Wolfganga. Wywiązała się szybka wymiana SMS-ów.

>>>
VAROUFAKIS: [16.21] Wolfgang dzisiaj na spotkaniu wykręcał niesamowite piruety.

TSIPRAS: [16.22] Czyli?

VAROUFAKIS: [16.25] On sam wyśle ci wiadomość o przerwie …

TSIPRAS: [16.26] Ma na myśli wyjście z euro czy wprowadzenie równoległej waluty?

VAROUFAKIS: [16.27] Pierwsze przy użyciu drugiego; z pełną świadomością że MoU nas dusi.

TSIPRAS: [16.30] W takim razie powiedz mu, jeśli to na serio, żebyśmy przedyskutowali jak to przeprowadzić przy najlepszych warunkach. Finansowanie, porozumienie i wzajemną pomoc bez niewypłacalności.

VAROUFAKIS: [16.35] Oferuje ogromna pomoc w okresie przejściowym.
<<<

W tym momencie Jeroen wezwał mnie bym odpowiedział na zwyczajowe zarzuty wobec greckiego rządu: że powoduje opóźnienia, że nie chce proponować nic sensowego i tak dalej. Wygłosiłem moją wtedy już standardową ripostę, usilnie poprosiłem o stonowany komunikat, i wróciłem do wymiany SMS-ów z Alexisem.

>>>
TSIPRAS: [17.50] Ciekaw jestem co on do diaska planuje. Powiedz mu także o drugiej propozycji żeby zobaczyć co myśli.(5)

VAROUFAKIS: [17.51] OK. Dajesz mi zielone światło żebym z nim porozmawiał o tej sprawie w zupełnej w tajemnicy?

TSIPRAS: [17.53] Tak, ale uważaj żeby nie wyszło że się zgadzasz. I żeby nie powiedział niczego dziennikarzom.

VAROUFAKIS: [17.53] OK. Czyli trzymamy linie: 1. Po prostu z nim rozmawiam by wybadać co proponuje ale niezobowiązująco. 2. Jeśli pójdzie do prasy wszystkiemu zaprzeczamy.
<<<

W miarę jak dyskusja na Eurogrupie odchodziła od Grecji, Wolfgang skinął na mnie po swojej stronie olbrzymiego stołu konferencyjnego. Podszedłem i przykucnąłem obok niego.

>>>
SCHÄUBLE: Myślałem o tym o czym mówiliśmy.

VAROUFAKIS: Ja też. Miło jest mi poinformować że dostałem mandat od premiera by przedyskutować ten pomysł bez żadnych zobowiązań czy też zawierania umowy.

SCHÄUBLE: Słuchaj, nie wystarczy nam mandat do prowadzenia rozmów. Ważne żeby sami o tym zaczęli mówić.
<<<

Rozumiałem go: oboje bardzo łatwo mogliśmy się znaleźć w tarapatach, oskarżeni o łobuzerkę w tak kluczowej sprawie.

>>>
VAROUFAKIS: Rozumiem. Jak mamy to ugryźć? W każdym bądź razie, czy kanclerz dała ci mandat od naszej rozmowy?

SCHÄUBLE: Jutro rano z nią pogadam. Ale nie wystarczy że się zgodzi. Ona i Tsipras sami muszą najpierw to przedyskutować. Dlaczego twój premier, na jednym z ich wielu spotkań, o tym nie wspomni?

VAROUFAKIS: [z uśmiechem] Daj spokój, Wolfgang. Chyba nie spodziewasz się po nim takiego błędu? Gdyby o tym wspomniał, zaraz w Financial Times albo Der Spiegel by donosili że rząd Grecji szafuje Grexitem. Mam lepszy pomysł: dlaczego sama kanclerz nie wspomni o tym Tsiprasowi?

SCHÄUBLE: [z uśmiechem] Ponieważ wtedy powiecie dziennikarzom że pani kanclerz wypycha Grecję ze strefy euro.

VAROUFAKIS: No to mamy sytuację patową, Wolfgang, nieprawdaż?
<<<

Wolfgang wykrzywił twarz głęboko myśląc i następnie, parę sekund później, podzielił się ze mną świeżym pomysłem: ‘A może by tak Tsipras, na jednym ze spotkań, zapytał agresywnie “Co to za pomysły o przerwie jakie Schäuble wciska Varoufakisowi?” Jeśli będzie to oskarżenie, nikt nie będzie mógł pójść do prasy i powiedzieć że ty albo Tsipras popieracie mój pomysł. Ale, jednocześnie, kanclerz będzie miała szansę odpowiedzieć, “Może to nie takie głupie, przedyskutujmy to.” Jeśli tak odpowie, ja i ty moglibyśmy we własnej dyskusji omówić co oznacza “ogromna pomoc”.’

Zgodziłem się i po powrocie do Aten wiernie przedstawiłem całą rozmowę Alexisowi. Trochę zdezorientowany, mimo wszystko obiecał zadać Merkel agresywne pytanie wymyślone przez Wolfganga.

(4) Troszkę wcześniej Wolfgang razem ze mną był na spotkaniu ministrów finansów na którym dyskutowano nad możliwością nałożenia podatku od transakcji finansowych [financial transactions tax (FTT)] w podgrupie państw członkowskich UE. Na tym spotkaniu udało nam się zbudować wspólny front i oboje zagłosowaliśmy przeciwko zastrzeżeniom innych państw wobec FTT. Kiedy to spotkanie się zakończyło, Wolfgang oddalił się do swojego biura, gdzie go odwiedziłem z moimi zastępcami.

(5) Przez ‘drugą propozycję’ Alexis odnosił się do niemieckiej firmy doradców finansowych i inwestycyjnych, Goetzpartners, których propozycja była zgodna z moim pomysłem banku rozwoju wykorzystującego publiczne aktywa jako zastaw pod kredyty. W kolejnych tygodniach współpracowałem z przedstawicielami Goetzpartners szlifując moje Uwarunkowania Działań. Poruszone nota 7, poniżej.