Adults In The Room by Yanis Varoufakis

poprzednia następna

CZĘŚĆ TRZECIA 11. PODJARAŁEM SIĘ

Teraz kiedy grecki minister finansów został pokonany, moi koledzy na spotkaniu Eurogrupy 25 czerwca powinni się czuć wszechmocni, ale nie tak się to potoczyło. Tego popołudnia wszedłem na spotkanie przekonany że jest ono moim ostatnim, z przygotowaną poprawioną pisemną rezygnacją w kieszeni. Może dzięki towarzyszącemu temu poczuciu ulgi, albo bo nie miałem już nic do stracenia (definicja wolności Janice Joplin i Nikosa Kazantzakisa), jak się okazało dałem bardzo efektywny występ i wbiłem klin między instytucje trójki.(5)

Obrady rozpoczął Jeroen informując nas że nie osiągnięto żadnego porozumienia. Potem rozdał ostateczną ofertę trójki w formie trzech dokumentów: pełne Porozumienie Na Poziomie Kierownictwa [Staff Level Agreement (SLA)] zawierające najsurowsze oszczędności jakie można sobie wyobrazić, prywatyzacje na gwałt i dalszą utratę niezależności państwowej w kluczowych obszarach publicznych i własnościowych; propozycję zapewniającą nam finansowanie tylko do listopada 2015, co oznaczało że wkrótce będzie konieczna kolejna runda spotkań Eurogrupy by je przedłużyć; i analizę zrównoważenia długu. Co znaczące, MFW odmówił poparcia ostatniemu dokumentowi. Co więcej, po raz pierwszy Mario Draghi powstrzymał się od mówienia o finansowaniu. Wyczułem nieporozumienia między instytucjami i możliwe że w nich samych. Nic dziwnego: dwa ostatnie dokumenty wyraźnie stały na piasku i przewracał je najlżejszy dotyk.

Po raz pierwszy w swojej karierze na Eurogrupie zdecydowałem się skupić nie na proponowanych reformach ale na kwestii finansowania i zrównoważenia długu.

>>>
Jak rozumiem instytucje chcą byśmy wprowadzili oszczędności i środki reformatorskie. Są to trudne decyzje dla gospodarki w recesji. Co nam oferujecie w zamian? Czy przewidujecie że wasze reformy i propozycje finansowania otwierają drogę wyjścia z cyklu dług i recesja? Czy możemy ufać że tą drogą wychodzimy na prostą? Nie mogę przedstawić w naszym parlamencie działań wstępnych [prior actions SLA], tak jak ty, Wolfgange, nie możesz ich pokazać w Bundestagu, jeśli nie jestem w stanie odpowiedzieć na pytanie: czy to się utrzyma? Koledzy, nikt na tej sali nie ma odwagi wstać i powiedzieć że propozycje trójki średniookresowo przywrócą Grecji wypłacalność. Powinno być to naszą wielką troską – jako Europejczyków. Oto mamy, po wielu spotkaniach i miesiącach negocjacji, propozycję od instytucji która budzi poważne obawy co do funkcjonowania naszej unii walutowej. Powinno nas być stać na coś więcej niż tylko rozłożenie rąk i deklarację że nie wiemy jak ustabilizować w średnim okresie kraj wielkości Grecji.
<<<

Christine Lagarde i Mario Draghi nie wyglądali na szczęśliwych. Wolfgang Schäuble był siny. Ale dopiero się rozkręcałem. Teraz wskazałem na problemy techniczne. Pierwszym było że finansowanie trójki sięgało tylko do listopada 2015. ‘Ale program MFW trwa aż do marca 2016. Co oznacza że MFW nielegalnie kontynuuje swój program ponieważ istnieje luka w finansowaniu między listopadem 2015 i marcem 2016.’ Przepisy MFW mówiły o tym jasno: nie wolno pożyczać i brać udziału w reformowaniu kraju którego potrzeby finansowe w okresie współpracy z MFW nie są zaspokojone.

Drugi techniczny błąd również odnosił się do propozycji finansowania: ‘Z tego co tutaj widzę, proponuje się żeby wykup obligacji SMP w lipcu i sierpniu, w sumie €6.7 miliardów, zostaną wzięte ze wspólnej kasy HFSF [Grecki Fundusz Finansowej Stabilności (Hellenic Financial Stability Facility)] … Zaręczam wam, panowie, że to nie jest coś co Wolfgang przepchnie przez Bundesbank.’ Wyczuwając napięcie na sali, pośpieszyłem z wyjaśnieniami.

>>>
Przypominam wam że wspólna kasa HFSF z €10.9 miliardami została zatwierdzona jako część drugiej umowy o bailoucie z przeznaczeniem na rekapitalizację słabych banków greckich. Przypuśćmy że wszyscy przymkniemy na to oko i umówimy się skanibalizować tą kasę by latem spłacić EBC, tak jak to proponują instytucje. Co się stanie jutro albo w kolejnych miesiącach jeśli EBC, wypełniając swoją rolę nadzorcy banków, stwierdzi że banki w Grecji potrzebują więcej kapitału? Wspólna kasa HFSF będzie pusta, nie będzie skąd wziąć tego kapitału. Kiedy zapytałem o to Benoît Coeuré odpowiedział że, jeśli do tego dojdzie, kasa HFSF zostanie uzupełniona nowymi pożyczkami od ESM [Europejski Mechanizm Stabilizacyjny (European Stability Mechanism)] – czyli od waszych podatników. I tutaj jest pies pogrzebany: żeby tak się stało, parlament Wolfganga, i inne parlamenty, będą musiały zatwierdzić trzeci bailout, trzeci program dla Grecji. Ale całym sensem propozycji instytucji jest przedłużenie drugiego bailoutu, drugiego programu, po to by uniknąć trzeciego bailoutu, trzeciego programu. Kanibalizując wspólną kasę HFSF na spłaty EBC wbudowujecie w drugi program trzeci bailout. To jest zarówno nielegalne jak i nielogiczne. A jedyną alternatywą jest spłata EBC poprzez zezwolenie bankom w Grecji na kupno rządowych krótkoterminowych bonów skarbowych [T-bills]. Nie mogę tego przedstawić w swoim parlamencie. A ty, Wolfgang? I pamiętajcie, koledzy, że musimy teraz odpowiedzieć na te pytania. Nie mamy prawa dzisiaj nie osiągnąć porozumienia.
<<<

Po odkryciu z poprzedniej nocy że zespół Chouliarakisa spiskuje sojusze z opozycją, odmówiłem mu prawa zajęcia miejsca obok mnie na Eurogrupie. Euclid, który zajął jego miejsce, teraz wyszeptał mi do ucha, ‘Wzorowo!’

Interwencja Wolfganga w odpowiedzi była dla mnie prezentem, a dla trójki ciosem.

>>>
Czy prosi się nas tutaj o zgodę na finansowanie zobowiązań Grecji poprzez emisję w listopadzie bonów skarbowych [T-bills] w miejsce pieniędzy z zapasu EFSF? To ma być żart? Zastąpienie bufora EFSF przez bony skarbowe [T-bills]? Bądźmy poważni! … Patrząc na analizę zrównoważenia długu, nie widać żadnej twardej analizy trzyletniego programu. Muszę się powtórzyć: nie widzę wyjścia z problemu SMP w 2015 … I będę musiał prosić parlament o zgodę na te wszystkie zmiany. Wyobrażacie sobie jakie to zadanie? … Nie wyobrażam sobie przekonania mojego parlamentu.
<<<

Kiedy Wolfgang powiedział trójce że ich ostateczna oferta dla nas jest bezwartościowa, i jako taka nie nadaje się do pokazania w parlamencie, wyszeptałem do Euclida, ‘Oto dlaczego lubię tego gościa,’ w pełnej świadomości że nasze służby wywiadowcze prawdopodobnie przekazuje to do Maximos jako kolejny dowód że jestem sługą Wolfganga.

Minister Słowenii, nie połapawszy się w doniosłości interwencji Wolfganga, kontynuował jakby się nic nie stało: ‘Jedyną rzeczą jaką możemy dzisiaj zrobić,’ podkreślił, ‘jest powiedzenie Grecji, “Bierzcie to albo nic.”’ Przedstawiciel Malty podzielił się zmartwieniem że ustępstwa oferowane przez trójkę są tak łagodne że podważają wiarogodność Eurogrupy. Kilku innych zabrało głos, ale Wolfgang sprzeciwił się komisji, a Jeroen i Draghi siedzieli cicho, i nasi przeciwnicy zostali zagonieni do rogu.

Znowu poprosiłem o mikrofon i zwróciłem się do Christine Lagarde i zapytałem, ‘Czy MFW podziela pogląd że grecki dług jest do utrzymania w ramach proponowanego porozumienia?’ Kiedy przyszła na nią kolej, Christine próbowała obejść pytanie ale w końcu przyznała że greckiemu długowi ‘trzeba się jeszcze przyjrzeć’. Wtrąciłem się że dla mnie oznacza to że SLA do którego mnie się namawia nie ma zatwierdzającej pieczęci MFW. To SLA nie tylko było niepełne, ono było nie do utrzymania. Nie tylko nie było możliwe zdobycie dla niego akceptacji Bundestagu, ono naruszało wewnętrzne przepisy MFW.

Christine była blada. Potem wyszło na jaw że poprzedniej nocy MFW pod naciskiem utajnił swoją najnowszą analizę zrównoważenia długu Grecji. Bez wątpienia przyczyną było że, jak o tym pisał New York Times, ‘po zsumowaniu cyferek, fundusz przyjął centralny argument podnoszony przez pana Varoufakisa: Grecja jest bankrutem i by przetrwać potrzebuje od Europy umorzenia długów.’(6) Jak to trochę później odkryłem, uciszenie MFW na Eurogrupie 25 czerwca wywołało bunt w głównej kwaterze w Waszyngtonie. Znajomi mi ludzie którzy pracują dla funduszu potwierdzili że ‘wpadliśmy w poślizg’, i kierownictwo Christine się chwieje.

Zanim Christine miała szansę odpowiedzieć, Wolfgang jeszcze raz się uaktywnił. ‘Dokument instytucji jest dla nas nie do zaakceptowania,’ powiedział. ‘Nie może być żadnych nowych pieniędzy … Nie chcemy przedłużać nawet o miesiąc … Nie może być nowego finansowania więc muszą polegać na większym wzroście.’

Pomimo jasnego stanowiska Wolfganga, Jeroen ciągle naciskał na mnie bym przyjął propozycję instytucji. Tak jakby w ogóle nie słyszał Wolfganga. Przyznaje że sprawiło mi frajdę zapytanie Jeroena, ‘Czy to oznacza że albo zgodzimy się na dokument trójki albo nic? Czy jest to, tak jak kolega powiedział, “bierzcie-to-albo-nic”? Pytam bo muszę poinformować swój rząd.’

Wyglądając na wypalonego, Jeroen odpowiedział w typowy sposób: ‘Musi być porozumienie. Jeśli wolisz podejście “bierzcie-to-albo-nic”, jest to także możliwe. Możesz po prostu powiedzieć zgadzam się. Jest taka opcja. Poważnie.’ Może widząc że do niczego go to nie prowadzi, Jeroen ogłosił krótką przerwę.

‘Użyje jej do spreparowania czegoś przeciwko nam,’ powiedziałem do Euclida, który przytaknął.

W przerwie, kiedy wróciłem na salę Wolfgang kiwnął bym do niego podszedł. ‘Usiądź,’ powiedział, pokazując na krzesło jego zastępcy. Nasza rozmowa trwała dwadzieścia pięć minut. Jeroen, który chciał wznowić obrady, nie ośmielił się dopóki Wolfgang do mnie mówił. Nasza pogawędka była bezpośrednim przedłużeniem naszej wcześniejszej rozmowy.

>>>
SCHÄUBLE: Mocno się martwię.

VAROUFAKIS: Ja też.

SCHÄUBLE: Wiem. Nie jest dobrze z Europą.

VAROUFAKIS: Zdecydowanie.

SCHÄUBLE: Nie widzę żeby tu się pojawiło porozumienie.

VAROUFAKIS: Ja też nie. Ale czy nie tego chcesz?

SCHÄUBLE: Nie, ja chcę rozwiązania. Nie chcę porozumienia które w przyszłości wszystko pogorszy.

VAROUFAKIS: Dlatego nas wyborcy wybrali, bo właśnie tak robiły MoU i pożyczki. Przedłużały kryzys pod pozorem znalezienia rozwiązania.

SCHÄUBLE: Tak, wiem.

VAROUFAKIS: Wolfgang, powiedz mi coś: gdybyś był mną, przedstawiłbyś w parlamencie to do czego nas zmuszają instytucje? Podniesienie VAT na hotele w Samos, Lesbos, Kos i Chios do 23 procent kiedy stawka w Turcji, rzut kamieniem przez morze, wynosi 7 procent? Tylko turystyka jeszcze u nas dyszy. Zrobiłbyś to?

SCHÄUBLE: Jeśli to zrobisz będziesz odpowiadał przed swoim ludem!

VAROUFAKIS: Dlatego tego nie zrobię.

SCHÄUBLE: Postępujesz słusznie. Musisz przekonać swojego premiera do rzeczy o jakich ostatnio rozmawialiśmy.

VAROUFAKIS: Wolfgang, już to przerabialiśmy. Nie możesz prosić żebym to powiedział. Nie żebym myślał że to zły pomysł ale głównie dlatego że nie jesteś upoważniony.
<<<

Oczywiście odnosiłem się do faktu że kanclerz Merkel otwarcie unieważniła pomysł Wolfganga o Grecji udającej się ze strefy euro na ‘przerwę’.

Cokolwiek Jeroen planował w przerwie obrad, długa obserwacja mojej i Wolfganga przyjacielskiej rozmowy musiała to udaremnić. Po neutralnych formalnościach na zakończenie, ogłoszono koniec spotkania. Potem, komunikat wydany przez Jeroena kończył się zdaniem: ‘Ministrowie zachęcili władze Grecji do przyjęcia propozycji od instytucji.’ Nic nie mogło się bardziej mijać z prawdą. Jeroenowi upiekło się tak fałszywe zakończenie bo musiał mieć poparcie kogoś mocniejszego niż Schäuble, Draghi i Lagarde. Tym kimś mogła być tylko Kanclerz Merkel.

(5) Epitafium Nikosa Kazantzakisa brzmi, ‘Nie liczę na nic. Niczego się nie boję. Jestem wolny.’ Także pierwsza linijka utworu Janice Joplin ‘Me and Bobby McGee’.

(6) Vide ‘The Greek Debt Deal’s Missing Piece’, 15 August 2015, autor Landon Thomas Junior: https://www.nytimes.com/2015/08/16/business/international/the-greek-debtdeals-missing-piece.html