Adults In The Room by Yanis Varoufakis

poprzednia następna

CZĘŚĆ DRUGA 36. W MATECZNIKU TRÓJKI

Było czwartkowe popołudnie, 12 lutego kiedy Dijsselbloem wrócił z propozycją wspólnego oświadczenia. Następne spotkanie Eurogrupy, które musiało przynieść przełom, zaplanowano na następny poniedziałek. Dawało to nam trzy dni na przerzucenie mostów o które zabiegaliśmy.

Niemiecka kanclerz życzyła sobie by nasz zespół techniczny spotkał się z trójką i zaczął rozmowy o propozycjach i priorytetach naszego rządu. Ustalono że spotkają się w piątek i sobotę w Brukseli, i dla polityków na ostatnie dopinanie szczegółów przed Eurogrupą zostawała tylko niedziela. Dawało mi to mniej niż godzinę na skomponowanie całego składu naszego zespołu który stanie naprzeciw starych wyjadaczy trójki, jeżeli takowi pojawią się w Brukseli następnego dnia na rozpoczęciu negocjacji. Z mojego pokoju hotelowego gorączkowo wydzwaniałem do wszystkich, upewniając się że najlepsi ludzie są poinformowani i szykują się do drogi.

Tymczasem trójka była w stanie wybierać z setek, jeśli nie tysięcy, pracowników personelu zatrudnionego w topowych najlepiej w świecie wyposażonych we wszystko instytucjach – MFW, EBC i Komisji Europejskiej. Ludzie przez nich wyznaczeni – sami mężczyźni, przynajmniej na pierwszym spotkaniu – mieli lata doświadczeń w karmieniu słabych rządów ‘specjalnymi programami dostosowawczymi’ i ‘bailoutowymi’ agendami, także Grecji. W odróżnieniu od nich, w skład naszego niewielkiego zespołu wchodzili George Chouliarakis, szef ministerialnej Rady Doradców Ekonomicznych, i czterech młodych ekspertów których tuż przed wyborami wynalazł Dragasakis. Pracowali razem od niedawna i nie mieli prawie żadnego doświadczenia albo kontaktów, więc poprosiłem dwoje doświadczonych negocjatorów o dołączenie do nich: Elenę Panariti, jedyną osobę po naszej stronie znającą MFW od środka, i Glenna Kima, który grał pierwsze skrzypce przy projektowaniu europejskiego funduszu bailoutowego. Pomimo siły ognia jaką dawała nam obecność Glenna i Eleny, zespół Dragasakisa patrzył na nich podejrzliwie. Co więcej, brakowało nam sensownych ludzi na zapleczu. Dla wzmocnienia zaplecza zaaranżowałem w pomieszczeniu przyległym do sali negocjacyjnej pokój prognoz i obliczeń, w którym siedzieli doradca z Lazarda i Jamie Galbraith. Wreszcie, zadzwoniłem do Euclida by sprowadzić go razem z zespołem do Brukseli żeby sprawował polityczną kontrolę. Po kilku protestach zgodził się rzucić wszystko i przyjechać.

W piątek rano przybyliśmy pod budynek Komisji Europejskiej na dwudniowe ‘konsultacje’. Ochrona przy wejściu ogłosiła trzeci stopień alarmowy, opóźniając nasze wejście o pół godziny. Już w środku, zabrano nas na salę wykładową, w której czekali ludzie trójki. Między nimi znajdowały się znajome twarze: Declan Costello (‘nie-irlandzki Irlandczyk’, jak go określił ambasador w Irlandii) i oczywiście Klaus Masuch, reprezentant EBC który tyle uczynił by do tej instytucji zrazić obywateli Irlandii.(1) Przedstawiciele trójki rozpoznali znajomą twarz – Glenna – i natychmiast zaprotestowali.

Kiedy zapytałem w czym problem, początkowo zabrakło im słów. Costello w końcu powiedział, ‘Ale on nie jest Grekiem!’

‘No i?’ zapytałem. ‘Od kiedy rząd Grecji musi w zespole negocjacyjnym mieć wyłącznie Greków? Przecież wy jesteście międzynarodową ekipą, czyż nie?’

Ich replika wiele mówiła. ‘Ale my wiemy kto to jest. On już brał udział w restrukturyzacjach długu. Jak to wygląda że negocjujemy ze specem od restrukturyzacji długu.’

‘Ja nie mam prawa wetować ludzi w waszym zespole, więc wy pogódźcie się z moimi,’ odpowiedziałem.

Na tym się zakończyła wymiana uprzejmości i jako że byłem na sali jedyną osobą w randze ministra, zacząłem obrady od wygłoszenia naszych wspólnych celów.(2) Zakończyłem mą wypowiedź taką uwagą:

>>>
Mam dla was wiadomość. W Grecji jest rząd zainteresowany wyłącznie powrotem kraju do zdrowia w ramach polityki która zadziała terapeutycznie na całą strefę euro. Nie jest to jeszcze jeden rząd który próbuje was wodzić za nos i dla otrzymania kolejnej transzy pieniędzy przekonywać że program jest wdrażany. Może się zorientowaliście że gdzieś mamy kolejną transzę. Wolimy się spalić niż trwać w upokorzeniu. Obywatele Grecji z uporem mówią nam jedną rzecz: koniec z praktyką ostatnich lat chodzenia z kapeluszem po prośbie, koniec udawania że kraj się reformuje, kiedy on się deformuje.
<<<

Po tych słowach zostawiłem zespoły i ich dyskusje pod okiem Euclida. Po raz pierwszy reprezentanci trójki otrzymali rozkazy negocjowania z personelem technicznym równym sobie w Brukseli, zamiast przysłuchiwać ministrów w Atenach. W kolejnych tygodniach głośne niezadowolenie z tej degradacji stało się wyraźnie słyszalne.

W ciągu następnych dwóch dni Euclid i Jamie informowali mnie na bieżąco o postępie negocjacji. Na początku trójka wydawała się nie być ani agresywna ani przyjacielska. Reprezentanci MFW wyrażali sceptycyzm wobec tempa ściągalności i wysokości kwot jakie planowaliśmy wyciągnąć z oszustów podatkowych, bardziej zadowoleni byli z nowego sposobu zarządzania zagrożonymi kredytami bankowymi, i otwartą wrogość zachowali dla wszystkich rzeczy związanych ze związkami zawodowymi. Ale chociaż na sali grało się fair, poza salą miały miejsce faule, takie jak przeciek do prasy że ‘greckie propozycje nie trzymają się kupy’. Może wszystkie się nie trzymały, tłumaczyłem dziennikarzom, ale w sumie trzymały się dużo bardziej niż spektakularna porażka jaką był program trójki.

Drugiego dnia, raportował Euclid, trójka przeszła w tryb wrogości. Nie mając ochoty przyznać że w projekcie ich wychuchanego programu są błędy, zaczęli zamiast tego zachowywać się tak jakby ich zadaniem było oszacowanie naszych zdolności do wdrożenia tego programu. Kilka podniesionych przez nich punktów było naprawdę cudacznych, ich oskarżeniu że nie mamy czym płacić kolejnych rat długu należał się medal za szczyty hipokryzji. W ocenie Euclida przeprowadzali eksperyment badający poziom akceptowalnej agresji i że pójście im na rękę byłoby katastrofą. W opinii Jamiego nadszedł najwyższy czas by oficjalna Europa doszła do wniosku że dla przywrócenia wypłacalności Grecji potrzebne jest finansowanie pomostowe i terminy głównych zmian. By im uświadomić ten kluczowy fakt, radził bym ‘we wtorek po południu [dzień po Eurogrupie] wydostał się z tego bagna i poczekał na nich, jeśli sami będą mieli ochotę to przyjdą.’ Prosił o wybaczenie jeśli ‘uczy ojca dzieci robić.’

(1) Poruszone Rozdział 6 w Varoufakis, 2016.

(2) W swoim wstępie powtórzyłem argument że reformowanie programu trójki było kluczowe jeśli mieliśmy do niego przekonać obywateli Grecji, i że pod tym względem dotychczasowe zachowanie trójki w Atenach było przeciwskuteczne. ‘Nasze zobowiązanie do współpracy z każdą z trzech instytucji pozostaje w mocy … Uważamy dzisiejsze spotkanie tutaj w Brukseli za nowy początek który przysłuży się zarówno Grecji jak i UE … Przejrzeliśmy szczegółowo zalecenia MoU i chcemy je z wami przedyskutować.’ Szczerze mówiłem o braku doświadczenia w naszym rządzie, i porównałem nasze skromne siły z ichnimi. Ale nasze niedoświadczenie wynikało z natury demokracji, zapewniłem ich, i należy się go spodziewać za każdym razem gdy wyborcy dają mandat nowemu rządowi, któremu potrzebny jest miodowy miesiąc na zagospodarowanie i przygotowanie konkretnych działań, co także jest normalną cechą demokracji. Skoro tak jest sugerowałem by nasze spotkanie skupiło się na podstawach dla zasadniczych decyzji politycznych bez wdawania się w szczegóły. W końcu, Eurogrupa czekała na porozumienie w zasadzie oparte na uzgodnieniu wspólnych punków w zalecaniach MoU i planach naszego rządu. Wspomniałem także mój zespół do zadań specjalnych i nasze poważne próby namierzenia setek tysięcy oszustów podatkowych. Jeżeli trójka jest zainteresowana reformami robiącymi różnicę i dopływem szerokiego strumienia gotówki do państwowego skarbca, to oczekuję że przyjmą tą szczególną inicjatywę z entuzjazmem.

(3) W ciągu dnia przeciek narobił więcej szkód. W pewnym momencie Jamie poinformował mnie że nasz zespół jest zdenerwowany sugestią jaka pojawiła się w prasie że nie byli w stanie przedstawić propozycji ‘przedłużenia programu’ do przyjęcia przez trójkę. Natychmiast odpisałem,

>>>
Musimy skierować ich narrację przeciwko nim, mówiąc po prostu: dziękujemy za zauważenie tego. Macie rację. Nie potrafimy zaproponować polityki na której końcu znajduje się zakończony sukcesem obecny program, z tego prostego powodu że tego programu nie da się uratować. Oto dlaczego nalegamy w Eurogrupie na poważne poprawki. Rzeczywiście, nasze zespoły spotykają się dzisiaj i jutro nie po to by dokończyć obecny program ale żeby zbudować most po którym dojdziemy do nowych, stabilnych uzgodnień. Bez poprawek w logice finansowania, długu i reformach, i bez okresu spokoju na ich wypracowanie, nie będzie żadnego programu.
<<<